deutsch englisch spanisch französisch italienisch
Part of Tabula Peutingeriana - Rome

Tabula Peutingeriana – Single display of hits

Toponym TP (renewed):

Insvbres (Insubres)

Name (modern):

 

Image:
To the image detail
Toponym before
Toponym following
Alternative Image ---
Image (Barrington 2000)
Image (Scheyb 1753) ---
Image (Welser 1598) ---
Image (MSI 2025) ---
Pleiades: https://pleiades.stoa.org/places/383678
Wikipedia https://de.wikipedia.org/wiki/Insubrer
Area:

Italy

Toponym Type:

Ethnicon

Grid square:

2A5 / 2B5

Toponym Color:

black

Vignette Type :

---

Itinerary:

 

Alternative Name (Lexica):

Insubres (DNP)

Name A (RE):

Insubres - https://elexikon.ch/RE/IX,2_1589.png

Name B (Barrington Atlas):

Insubres (39 D2)

Name C (TIR/TIB/others):

Insubres (TIR L 32, 77)

Name D (Miller):

Insubres

Name E (Levi):

 

Name F (Ravennate):

 

Name G (Ptolemy):

Ἰνσούβροι (3,1,33; 3,1,34; 3,1,36)

Plinius:

Insubres (3,124)

Strabo:

Ἴνσουβροι (5,1,6; 5,1,9; 5,1,10; 5,1,12)

Dating from Toponym on TP:

Late Hellenism (after 200 BC)

Argument for Dating:

Erste literarische Erwähnung bei Polybios.

Commentary on the Toponym:

a) Lesung und Rekonstruktion des Namens
Insubres

b) Namensformen belegt bei antiken Autoren
Ἴνσοβρες (Pol. 2,17,4), Ἴνσομβρες (Pol. 3,40,8; 3,60,8), τῶν Ἰνσόμβρων ἔθνος (Pol. 3,56,3), agrum Insubrium (Liv. 5,34), Ἴνσουβροι (Strab. geogr. 5,1,6; 5,1,9; 5,1,10; 5,1,12), Insubres (Plin. 3,124); Ἰνσούβροι (Ptol. geogr. 3,1,33; 3,1,34; 3,1,36)
Iustin. XX 5,8; Plut., Marc. 3 (Ἴντουβρες); Cass. Dio). XLIX 2.

Livius: T. Livius, Ab Urbe Condita
book 32, chapter 29, section 6, line 3
dilectu rebusque aliis diuinis humanisque quae per ipsos agenda erant perfectis consules ambo in Galliam profecti: Cornelius recta ad Insubres uia, qui tum in armis erant Cenomanis adsumptis; Q. Minucius in laeua Italiae ad inferum mare flexit iter Genuamque exercitu ducto ab Liguribus orsus bellum est.

c) Datierung der Namensform auf der TP
Der Ort ist frühestens bei Polybios belegt, sein Eintrag auf der Karte damit späthellenistisch zu datieren.

d) Bedeutung des Toponyms in der Antike
Miller, Itineraria, Sp. 383:
Insubres, zweimal, it. (Liv oft, Pl), Insubri (St, Pt), Isombres (Pol öfters), das bedeutendste Volk in Transpadana (Pol), sie gründeten die Stadt Mediolanum, j. Mailand, leisteten den Römern hartnäckigen Widerstand, wurden aber bald sehr gute Römer, zwischen Ticinus und Sarius, auf der Ta zu weit westlich.
DNP: Insubres
Großes kelt. Volk (Pol. 2,17,4; Strab. 5,1,6; nach Liv. 5,34,9 Gau der Haedui) einfacher Lebensart (Pol. l.c.) in Oberit., östl. der Salassi (Ptol. 3,1,34) und Libici (Ptol. 3,1,36), westl. der Cenomanni [3] (Ptol. 3,1,33; Pol. 2,17,4; Strab. 5,1,9) und des Flusses Klusios (Κλούσιος, Pol. 2,32,4) mit dem Hauptort Mediolan(i)um (Liv. 5,34,9; Plin. nat. 3,124; Strab. 5,1,6). Weitere Städte der I. (Ptol. 3,1,33): Comum, Ticinum (Cic. fam. 15,16,1), Novaria, Acerae (Pol. 2,24,4f.), Victumulae (Liv. 21,45,3). Die I. kämpften 225 v.Chr. gegen Rom (Pol. 2,22-35; bei Telamon), desgleichen 223 (Pol. 2,32f.) und 222 (Pol. 2,34; bei Clastidium). Sie schlossen sich Hannibal an (Liv. 21,39,1) und blieben den Karthagern bis 203 treu (Liv. 30,18,1). Auch in den folgenden Jahren bildeten sie den Kern des kelt. Widerstandes gegen Rom und wurden 197 (Liv. 33,23,4), 196 (33,37,10), und 194 (34,46,1; Cic. Balb. 32) geschlagen (Triumphe: CIL 12, p. 47f.). Der Jurist T. Catius (Cic. fam. 15,16,1) und der Komödiendichter Statius Caecilius (Hier. chron. 1838) waren I.; nach Tac. ann. 11,23,3 stellten die I. auch Senatoren.
Lafond, Yves (Bochum)
Radke, Gerhard (Berlin)
TIR
Insubres g. R. XI (It.) VII f
Polyb II 17,4 (Ἴνσοβροι, Ἴνσοβρες); Strabo III 216 (Ἴντουβροι), V 212; Liv. V 34; Iustin. XX 5,8; Plin. III 124. Plut., Marc. 3 (Ἴντουβρες); Cass. Dio). XLIX 2. Popolazione della valle Padana. Capitale: Mediolanum.
RE IX 1589 ss. (H. Philipp).

e) Kommentar zur Einzeichnung auf der TP
Dieses Ethnonym ist auf der TP zweimal eingetragen, einmal als Insubres in 2A5/2B5 in schwarz und einmal als Insubres in 3A1/3A2 in rot. Beide sind zu weit links auf der TP eingetragen, ihr Hauptort ist laut Plinius (3,124) Mediolanum, der weiter rechts in 3A2/3B2 eingetragen ist. Laut Polybios (2,32,4) ist der Fluss Clusius der Grenzfluss zwischen Insubrern und Cenomanen [vgl. 2]. Aber auch dieser Fluss ist – wenn man ihn mit dem Fl. Cleusis der TP gleichsetzt – weiter rechts eingetragen.

Strab.
Ἴνσουβροι (5,1,6; 5,1,9; 5,1,12)
Hauptstadt der Insubrer = Mediolanum (5,1,6)

Miller, Itineraria, Sp. 383:
Insubres, zweimal, it. (Liv oft, Pl), Insubri (St, Pt), Isombres (Pol öfters), das bedeutendste Volk in Transpadana (Pol), sie gründeten die Stadt Mediolanum, j. Mailand, leisteten den Römern hartnäckigen Widerstand, wurden aber bald sehr gute Römer, zwischen Ticinus und Sarius, auf der Ta zu weit westlich.

Datierung (Barrington):
Insubres – Hellenistic/Roman (Grassi 1991, 111-25)

DNP:
Insubres
Großes kelt. Volk (Pol. 2,17,4; Strab. 5,1,6; nach Liv. 5,34,9 Gau der Haedui) einfacher Lebensart (Pol. l.c.) in Oberit., östl. der Salassi (Ptol. 3,1,34) und Libici (Ptol. 3,1,36), westl. der Cenomanni [3] (Ptol. 3,1,33; Pol. 2,17,4; Strab. 5,1,9) und des Flusses Klusios (Κλούσιος, Pol. 2,32,4) mit dem Hauptort Mediolan(i)um (Liv. 5,34,9; Plin. nat. 3,124; Strab. 5,1,6). Weitere Städte der I. (Ptol. 3,1,33): Comum, Ticinum (Cic. fam. 15,16,1), Novaria, Acerae (Pol. 2,24,4f.), Victumulae (Liv. 21,45,3). Die I. kämpften 225 v.Chr. gegen Rom (Pol. 2,22-35; bei Telamon), desgleichen 223 (Pol. 2,32f.) und 222 (Pol. 2,34; bei Clastidium). Sie schlossen sich Hannibal an (Liv. 21,39,1) und blieben den Karthagern bis 203 treu (Liv. 30,18,1). Auch in den folgenden Jahren bildeten sie den Kern des kelt. Widerstandes gegen Rom und wurden 197 (Liv. 33,23,4), 196 (33,37,10), und 194 (34,46,1; Cic. Balb. 32) geschlagen (Triumphe: CIL 12, p. 47f.). Der Jurist T. Catius (Cic. fam. 15,16,1) und der Komödiendichter Statius Caecilius (Hier. chron. 1838) waren I.; nach Tac. ann. 11,23,3 stellten die I. auch Senatoren.
Lafond, Yves (Bochum)
Radke, Gerhard (Berlin)

RE:
Insubres
https://elexikon.ch/RE/IX,2_1589.png

TIR
Insubres g. R. XI (It.) VII f
Polyb II 17,4 (Ἴνσοβροι, Ἴνσοβρες); Strabo III 216 (Ἴντουβροι), V 212; Liv. V 34; Iustin. XX 5,8; Plin. III 124. Plut., Marc. 3 (Ἴντουβρες); Cass. Dio). XLIX 2. Popolazione della valle Padana. Capitale: Mediolanum.
RE IX 1589 ss. (H. Philipp).

References:

Miller, Itineraria, Sp. 383.

Desjardins, Table, p. 93, col. 1, no. 7.

C. Peyre, La Cisalpine gauloise du IIIe au Ier siècle av. J.-C., 1979.

Philipp, Hans, Insubres, in: RE IX.2 (1916), Sp. 1589-1593.

Lafond, Yves/ Radke, Gerhard, Insubres, in: DNP 5 (1998), Sp. 1023.

Weiss, Ingeborg, Italienbücher, S. 4. 8.

   [Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]

Last Update:

21.11.2025 16:51


Cite this page:
https://tp-online.ku.de/trefferanzeige_en.php?id=2065 [last accessed on March 7, 2026]

Edition Information Privacy Statement