deutsch englisch spanisch französisch italienisch
Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana - Rom

Tabula Peutingeriana – Pantalla individual

Topónimo (simplificado):

Borgetomagi

Nombre (moderno):

Worms

Imagen:
Al detalle de la imagen
Topónimo antes XI     Bonconica     
Topónimo después XIII     Noviomagus     
Imagen alternativa ---
Imagen (Barrington 2000)
Imagen (Scheyb 1753) ---
Imagen (Welser 1598) ---
Imagen (MSI 2025) ---
Pleiades: https://pleiades.stoa.org/places/108820
Área:

Galia/Germania

Tipo de topónimo:

Topónimo sin símbolo

Cuadrícula:

2A3

Color del topónimo:

negro

Tipo de viñeta:

---

Itinerario:

Bormitomago (355,3)

Nombres alternativos (diccionarios):

Borbetomagus (DNP)

Nombre A (RE):

Borbetomagus - https://elexikon.ch/RE/III,1_721.png

Nombre B (Barrington Atlas):

Borbetomagus (11 I3)

Nombre C (TIR / TIB /otros):

 

Nombre D (Miller):

Borgetomagi

Nombre E (Levi):

 

Nombre F (Ravenate):

 

Nombre G (Ptolemaios):

Βορβητόμαγος (2,9,17)

Plinius:

 

Strabo:

 

Datación del topónimo en la TP:

---

Fundamento para la datación:

 

Comentario al topónimo:

Miller, Itineraria, Sp. 51:
Borgetomagi, Vangoniae (Am), Borbitomago (It), -itomag. (Col Tongr), Gormetia Alamanni (Ra), civitas Uangionum, id est Wormetia (ng in Germ. I), Vangiones-, municipium in Germ. I (Am), praef. mil. secundae Flauiae, Uangiones (ND), Borbetomagus (Pt). Im Anfang des 5. Jahrhunderts zerstört (Hier); j. Worms. Iss: 6212 bis 6261. Meilensteine südlich von Worms 1885 aufgefunden: C(iv) V(Orm) L(eug.) 1 - W. Korrespbl. 1885 S. 97. I: 9087. Ziegel der 22. Legion, Gräber (s. Korrespbl. d. Gesamtvereins 1898). Plan von Bros. Paulusmuseum.
Dazwischen Civitas Altripe (Ra), Alta Ripa (ND) [siehe Miller].

Kommentar (RE):
https://elexikon.ch/RE/III,1_721.png
Borbetomagus (Borbitomagus), Stadt der Vangionen am Rhein in Germania superior (Ptol. [720] II 9, 9 Οὐαγγιόνων δὲ Βορβητόμαγος), an der von Argentorate nach Mogontiacum führenden Heerstrasse (Itin. Ant. 355. 374 Borbitomago, Var. Bormitomago. Tab. Peut. verschrieben Borgetomagi). Später heisst sie Civitas Vangionum (Not. Gall. VII 5, in einigen Hss. der Zusatz id est Warmatia), Vangiones (Amm. Marc. XV 11, 8. XVI 2, 12. Not. dign. occ. XLI 8. 20); beim Geogr. Rav. IV 26 p. 231 Gormetia, im Mittelalter Wormatia und ähnlich, heute Worms. Die richtige Namensform scheint nach dem Meilenstein von Tongern Orelli-Henzen 5236 (Desjardins Géogr. de la Gaule IV pl. VI) [Borb]itomag(us) zu sein. Desjardins Table de Peut. 10. Holder Altcelt. Sprachschatz s. v. Glück Rênos 8. Zangemeister Korr.-Bl. der Westd. Ztschr. II 43f. Die dort gefundenen Inschriften bei Brambach CIRh. 880ff. Über weitere Funde vgl. die Westd. Ztschr. mit Korr.-Bl. und die Rhein. Jahrb. (verschiedene Jahrgänge, Registerheft nr. 91 unter ‚Worms‘). Auch Aug. Weckerling Die röm. Abteilung des Paulus-Museums der Stadt Worms. 2 Teile 1885. 1887. Zu -magus (= campus) s. Glück Kelt. Namen 122f. [Ihm.]

Datierung (Barrington):
Borbetomagus – Roman/Late Antique (Römer Rheinland-Pfalz 673-79)

Kommentar (Rasch):
Borbetomagus opp. Worms.
Ptol. II 9,9: Ούαγγιόνων δέ Βορβητόμάγος; It. Ant. 355,3 und 374,6: Bormitomago
(v.l. borbotimago, bornitomago, bromitomago); Tab. Peut.: Borgetomagi;
Rav. IV 26: Cormetia, quae confinalis est cum praenominata Maguntia
civitate Francorum; CIL XIII 9158 (Meilenstein von Tongern): [Borb]ETOMAG[
us],
Später civitas Vangionum (Amm. XV 11,8 u.ö.; Not. dign. occ. XLI 8 und 20),
im Mittelalter: Wormatia.
Zeuss 219. - Ihm, RE. s.v. - C. Zangemeister, CIL XIII 2 p. 187.
F. Solmsen, Idg. EN 81. - H. Gröhler, Fr. ON I 9ff. 20. 49. - W. Ohl,
ZONF 11 (1935) 106, ZONF 12(1936) 139. - Hubschmied, VoxRomanica
3 (1938) 119f.~J. Pokorny, ZcPh 21 (1940)60. 76. 101.

DNP:
Borbetomagus

Heute Worms. Als alter Verkehrsknoten am Übergang der Rheintalstraße (CIL XVII 2,675) hatte B. seit augusteischer Zeit wechselnde Truppen (Kastell im Stadtgebiet) bis E. des 1.Jh. Der zeitweise ummauerte (CIL XIII 6244) vicus blühte danach als Vorort der civitas Vongionum. Von milites II Flaviae geschützt (Not. dign. occ. 41,8;20), fiel er nach einer Belagerung vor 409 (Hier. epist. 123,15,3) an die Burgundiones, Hunni, Alamanni und (seit 496) Franci.

Dietz, Karlheinz

Bibliografía:

Desjardins, Table, p. 10, col. 1-2, no. 17.

Miller, Itineraria, Sp. 51.

Ihm, Maximilian, Borbetomagus, in: RE III.1 (1897), Sp. 719 f.

M. Grünewald, Worms, in: H. Cüppers (Hrsg.), Die Römer in Rheinland-Pfalz, 1990, 673-681.

   [Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]

Última elaboración:

06.01.2026 19:51


Cite this page:
https://tp-online.ku.de/trefferanzeige_es.php?id=3338 [zuletzt aufgerufen am 19.04.2026]

Derechos Política de privacidad