| Kommentar zum Toponym: |
Miller, Itineraria, Sp. 55:
Argentouaria, it. (Pt, It), Castrum Argentariense (ng in der Provinz Maxima Sequ.) = Chorust 8Ra), Argentaria (Am - hier siegt Gratian a. 377); j. Horburg bei Kolmar. Später Sitz der Grafschaft, die an Württemberg kam. Das Castrum wurde von Herrenschneider 1884/85 ausgegraben, 174,5x166m, 2m dicke Mauern, mehrere Iss und Steindenkmäler, schon von Beatus Rhenanus erwähnt; viele Münzen. Iss: 5315-5331. Plan von Schricker in Westd. Ztschr. V 1886 S. 155. Beschreibung und Plan in Herrenschneider, Römerkastell und Grafenschloß Horburg 1894. Funde von Reihengräbern im Prätorium - s. Herrenschneider S. 129. 12, 24 (It; 24 richtig) bis Cambete; es fehlt 12 Urincis; bis Stabulis 18, von da bis Cambete 6 (It).
Kommentar (RE):
https://elexikon.ch/RE/II,1_713.png
Argentovaria, Stadt der Rauraci (Ptol. II 9, 9 Ἀργεντοουαρία) in Germania superior, an der von Augusta Rauracorum nach Argentoratum führenden Strasse (Itin. Ant. 354. Tab. Peut.); Argentaria bei Amm. Marc. XXXI 10, 8. Aur. Vict. epit. de Caes. 47. Hieron. chron. a. Abr. 2393. Cassiod. chron. a. 377. Oros. VII 33; Castrum Argentariense Not. Gall. IX 8 (zur provincia Maxima Sequanorum gehörig). Hier errang Gratian im J. 378 einen bedeutenden Sieg über die Alamannen (Schiller Gesch. d. röm. Kaiserzeit II 397f.). Früher suchte man den Ort bei Elsenheim oder Arzheim (s. C. Müller zu Ptol. a. O.), jetzt hält man allgemein Horburg (bei Colmar) dafür, wo monumentale Überreste eine bedeutende römische Anlage bestätigen. Über dort gemachte Funde vgl. Korresp.-Bl. d. Westd. Ztschr. III 41. 67. IV 1. 50. Westd. Ztschr. V 155ff. Hübner Rhein. Jahrb. LXXXVIII 33. F. X. Kraus Kunst und Altertum in Elsass-Lothr. II 169ff. Desjardins Table de Peut. 11. [Ihm.]
Kommentar (RE):
RE Keune Suppl. III 156 — S. 714, 19 zum Art. Argentovaria: Latinisiert und verkürzt: Argentaria (Horburg bei Colmar), Kiepert FOA XXV Fno. Holder Altcelt. Sprachsch. I 213. III 682. Pfannenschmidt in Zeitschr. f. d. Geschichte des Oberrheins, N. F., IX (1894) 497f. Waldner ebd. X (1895) 444ff. Osiander in Westd. Ztschr. XVII (1899) 134ff. CIL XIII 2, 1 p. 57f. (mit Add. 4 p. 70). Burckhardt-Biedermann in Westd. Ztschr. XXV (1906) 154ff. Vgl. Das Reichsland Elsaß-Lothringen III 461f. [Keune.]
Datierung (Barrington):
Argentovaria? – Roman/Late Antique (Petit 1994, 159-61 (no. 164); CAG 68.036)
Kommentar (Rasch):
Argentovaria opp. Horburg bei Colmar. Ptol. II 9,9: Άργέντοοαρία (v.l. άργέντοουαρία, άργέντοουάρια); Amm. XXXI 10,8: apus Argentariam; Cassiodor. chron. a 377: apud Argentariam oppidum
Calliarum; Aur. Vict. epit. de Caes. 47: apud Argentariam (v.l. argentarium); Hieron. chron. s. Abr. 2393: aput Argentariam-, Cros. VII 33: apud Argentariam, oppidum Galliarum; It. Ant. 354,3: Argantovaria (argento/varia); Tab. Peut.: Argentovaria. Ihm, RE. s.v. - Anders noch C. Müller ad loc. - C. Zangemeister, CIL XIII 2 p. 57f.
"TP-Online-ID: 3345 — Argentouaria (Argentovaria)
Desjardins S. 11.
Lesung und Namensform bei Desjardins: Argentouaria; normalisierte Form: ARGENTOVARIA, ARGENTUARIA.
Lage und Route bei Desjardins: Region/Lage: Maxima Sequanorum; zuvor Germania I. Typ: nicht näher bestimmt. Route/Abschnitt: Von Nouiomagi nach Tenedone, linkes Rheinufer.
Quellenstellen bei Desjardins: It. Ant. 354,3: Argentovaria/Argantovaria; Ptol. Geogr. 2,9,18: Argentovaria; Amm. Marc. 31,10,8: apud Argentuariam; Not. Gall., Maxima Sequanorum: Castrum Argentariense (Handschriftenvariante); Ps.-Aethicus, Cosmogr.: Argentaria; Aur. Vict. Epit. Caes. 47,2: apud Argentariam; Oros. 7,33,8; Hier. Chron., a. VII Valentiniani.
Moderne Identifikation bei Desjardins: Antikengruppe ca. 1 km südwestlich von Heidelsheim und ca. 4 km nordwestlich von Ohnenheim, nach Coste; von Desjardins als wahrscheinlichste Lösung angesehen.
Kommentar und Forschungsstand bei Desjardins: Desjardins normalisiert zu ARGENTOVARIA/ARGENTUARIA. Er referiert zahlreiche ältere Lokalisierungen: Horburg bei Beatus Rhenanus, Bertz, Valois und Schoepflin; Artzenheim bei d’Anville, Ukert und Walckenaer; Schlettstadt bei Katancsich; Colmar bei Irenicus, Urstisius, Simler und Cluvier. Als wahrscheinlichste Lösung bevorzugt er dagegen den seit 1857 bekannten, von Coste untersuchten Fundkomplex zwischen Heidelsheim und Ohnenheim, dessen Lage zu den Entfernungen von Cambete/Kembs und Helellum/Ehl passe.
Zusatz aus Desjardins’ Gallien-/Germanienanalyse (S. 78–79): Trotz des gallischen Namens hält Desjardins es hier nicht für beweisbar, dass der Ort bereits vor Tiberius bestand."
|
| Literatur: |
Desjardins, Table, p. 11, col. 1-2, no. 25.
Miller, Itineraria, Sp. 55.
Ihm, Maximilian, Argentovaria, in: RE II.1 (1895), Sp. 714.
Keune, Johann Baptist, Argentovaria, in: RE S III (1918), Sp. 156.
[Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]
|