deutsch englisch spanisch französisch italienisch
Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana - Rom

Tabula Peutingeriana – Einzelanzeige

Toponym TP (aufgelöst):

Cosedia

Name (modern):

Coutances

Toponym vorher XXVIIII     Coriallo     
Toponym nachher XIX     Legedia     
Pleiades: https://pleiades.stoa.org/places/69494
Großraum:

Gallien/Germanien

Toponym Typus:

Ortsname mit Symbol

Planquadrat:

1A2

Farbe des Toponyms:

schwarz

Vignette Typus :

A Doppelturm

Itinerar (ed. Cuntz):

Cosedia (386,7)

Alternativer Name (Lexika):

 

RE:

Constantia [8]

Barrington Atlas:

Cosedia/Constantia (7 E2)

TIR / TIB /sonstiges:

 

Miller:

Cosedia

Levi:

Cosedia (A,I,20)

Ravennat:

 

Ptolemaios (ed. Stückelberger / Grasshoff):

 

Plinius:

 

Strabo:

 

Autor (Hellenismus / Späte Republik):

 

Datierung des Toponyms auf der TP:

---

Begründung zur Datierung:

 

Kommentar zum Toponym:

MR: Das dach der Vignette sieht "nachgezeichnet" aus - Versehen des mittelalterlichen Kopisten?

Miller, Itineraria, Sp. 112:
Cosedia= civitas Constantia (ng in Lugd. II), Constantia (N D – praef. mil. primae Flauiae – praef. Laetorum Batavorum et gentilium Suevorum, Baiocas et Constantiae Lugdunensis secundae), so genannt nach Constantinus Chlorus, in Neustria gelegen, castra Constantia (Am), pagus Constantinus (MA); j. Coutances. Iss (in der Umgebung): 3155-3160. Abzweigungen nach Alauna (Strecke 19) 20, nach Fano Martis (Strecke 21) 32 (It) – bei letzterer Entscheidung fehlt die Zwischenstation Avranches! 19.

Datierung (Barrington):
Cosedia - Roman/ Late Antique (TIR Condate 41; CAG 50.141)
Constantia - Late Antique


RE:
Constantia [8]
RE Ihm IV,1 957 — 8) Constantia civitas. Constantia civitas in Lugdunensis secunda, Not. Gall. II 8. Vgl. Not. dign. occ. XXXVII 9 = 20; XLII 34. Bei Gregor. Tur. hist. Franc. V 19, VI 36 civitas Constantina. Nach allgemeiner Annahme das heutige Coutances (Cotentin). Longnon Géogr. de la Gaule 241. Man vermutet, daß der ältere Name der Stadt Cosedia (Tab. Peut.; Itin. Ant. 386) sei. Desjardins Table de Peut. 27; Géogr. de la Gaule III 438. Vgl. Castra, Castrum Nr. 12. [Ihm.]


"TP-Online-ID: 3106 — Cosedia

Desjardins S. 27–28.

Lesung und Namensform bei Desjardins: Cosedia; normalisierte Form: COSEDIA, vel FLAVIA CONSTANTIA?

Lage und Route bei Desjardins: Region/Lage: Lugdunensis II. Typ: Oppid. et civitas. Route/Abschnitt: XXXVIII. de Cenabo, Orléans, à Coriallo, Saint-Martin-de-la-Hague, par Casaroduno, Tours; Juliomago, Angers; Condate, Rennes; et Cosedia, Coutances.

Quellenstellen bei Desjardins: It. Ant. 386,7: Cosediae; im von Desjardins verglichenen Routenkomplex außerdem 386,6 Alauna; 387,1 Fano Martis; 387,2 Ad Fines; 387,3 Condate; Order. Vital.: Gründung einer Constantia durch Constantius Chlorus; Amm. Marc. 15,11,3: Castra Constantia, von Desjardins ausdrücklich nur fragend mit Coutances verbunden; Not. Gall., Lugdunensis II: civitas Constantia; Not. Dign. Occ. 37: Constantia, praefectus militum primae Flaviae Constantiae; Not. Dign. Occ. 42: praefectus Laetorum Batavorum et Gentilium Suevorum, Baiocas et Constantiae; merowingische Münze COSTANCA?; Greg. Tur. Hist. 5,19: civitas Constantina; 8,31: urbs Constantina; weitere mittelalterliche Formen Constantiensis urbs, pagus Constantinus.

Moderne Identifikation bei Desjardins: Coutances – von Desjardins bevorzugte, aber diskutierte Gleichsetzung.

Kommentar und Forschungsstand bei Desjardins: Desjardins rekonstruiert Cosedia als älteren Namen von Coutances oder als Verderbnis des späteren Constantia. Entscheidend ist sein Routensystem Rennes–Avranches–Coutances und die getrennte Itinerarium-Route über Fanum Martis/Ad Fines. Die Auslassung des Straßenstrichs Cosedia–Coriallo bei Scheyb und Mannert habe die ältere Forschung stark verwirrt. Für Cosedia = Constantia/Coutances nennt er Sanson, Ortels, Belley, Briet, Cellarius, Mannert, Katancsich und die Commission. Andere trennen beide Orte: d’Anville setzt Cosedia unsicher nach Mont-Gardon bei La Haye-du-Puits; Simler nach Cussy; Reichard nach Isigny; Ukert nach Carhaix; Lapie nach Montsurvent; Walckenaer nach Port-Tardif oder La Cousinière.

Zusatz aus Desjardins’ Gallien-/Germanienanalyse (S. 78): In der systematischen Einzelprüfung der Lugdunensis führt Desjardins diesen Namen unter den Ortsnamen, die er ausdrücklich als sicher vor dem Tod des Augustus bzw. spätestens augusteisch einstuft. Desjardins erwägt eine Korruption aus Constantia, verwirft sie aber zugunsten eines alten indigenen Namens; Constantia sei erst die spätere Benennung.

Bearbeitungshinweis: Normalform exakt mit Fragezeichen nach CONSTANTIA. Castra Constantia bei Ammian ist bei Desjardins ausdrücklich nur eine erwogene, nicht sichere Gleichsetzung."

Literatur:

Desjardins, Table, p. 27, col. 3, no. 8 - p. 28, col. 1.

Miller, Itineraria, Sp. 112.

Ihm, Maximilian, Constantia [8], in: RE IV/1 (1900), Sp. 957.

   [Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]

Letzte Bearbeitung:

25.08.2026 13:17


Cite this page:
https://tp-online.ku.de/trefferanzeige_druck.php?id=3106 [zuletzt aufgerufen am 03.09.2026]

Impressum Datenschutzerklärung