deutsch englisch spanisch französisch italienisch
Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana - Rom

Tabula Peutingeriana – Einzelanzeige

Toponym TP (aufgelöst):

[Fl. Maeander] (Miller)

Name (modern):

Menderes

Bild:
Zum Bildausschnitt auf der gesamten TP
Toponym vorher
Toponym nachher
Alternatives Bild ---
Bild (Barrington 2000) ---
Bild (Scheyb 1753)
Bild (Welser 1598) ---
Bild (MSI 2025) ---
Großraum:

Asia Minor

Toponym Typus:

Fluss

Planquadrat:

9B1

Farbe des Toponyms:

ohne Farbe

Vignette Typus :

---

Itinerar (ed. Cuntz):

 

Alternativer Name (Lexika):

 

RE:

Maiandros 1

Barrington Atlas:

Maeander fl. (61 E2)

TIR / TIB /sonstiges:

Maiandros (TIB 7, 332f)

Miller:

[Fl´Maender]

Levi:

 

Ravennat:

 

Ptolemaios (ed. Stückelberger / Grasshoff):

Μαιάνδρου ποταμοῦ ἐκβολαί - ἡ συναφὴ τοῦ Λύκου ποταμοῦ πρὸς αὐτόν - αἱ πηγαὶ τοῦ Μαιάνδρου ποταμοῦ (5,2,8)

Plinius:

 

Strabo:

 

Autor (Hellenismus / Späte Republik):

 

Datierung des Toponyms auf der TP:

Archaik

Begründung zur Datierung:

Seit Homer erwähnt

Kommentar zum Toponym:

Es ist wahrscheinlich, dass es sich bei diesem namenlosen Fluss um den Mäander (s. ItMiller 841; Kommentar Talbert), auch wenn er auf der TP ohne seine charakteristischen Windungen eingezeichnet ist. Er entspringt der Mehrzahl der antiken Belegstellen zufolge tatsächlich, wie auf der TP eingetragen, in Apamea (9B1 Apamea ciboton), verläuft jedoch in Wirklichkeit in südwestl. Richtung, fließt durch Karien (9B1 Caria) hindurch und mündet eigentlich etwas nördlich von von Milet (9B1 Miletum) in das Ikarische Meer, so dass seine Mündung der Logik der Karte nach eigentlich links von Milet zu erwarten wäre (vgl. Kommentar Talbert; auf der TP ist die kleinasiatische Westküste ab 8B1 Lamasco/Lampsakos aus Platzgründen nach rechts hochgeklappt).

Namensformen:
- Μαίανδρος Bekannt schon seit Hom. Il. 2,869, sehr häufig erwähnt u. a. bei Ps.-Skyl. 98,4; Hdt. 2,29,3 u. oft; Strabo 12,8,15 beschreibt am ausführlichsten seinen Verlauf: ἐντεῦθεν δ’ ἤδη γενόμενος <πλωτὸς ὁ> Μαίανδρος τέως μὲν διὰ τῆς Φρυγίας φέρεται, ἔπειτα διορίζει τὴν Καρίαν καὶ τὴν Λυδίαν κατὰ τὸ Μαιάνδρου καλούμενον πεδίον σκολιὸς ὢν εἰς ὑπερβολὴν (ὥστε ἐξ ἐκείνου τὰς σκολιότητας ἁπάσας μαιάνδρους καλεῖσθαι), τελευτῶν δὲ καὶ τὴν Καρίαν αὐτὴν διαρρεῖ … καὶ μεταξὺ Μιλήτου καὶ Πριήνης ποιεῖται τὰς ἐκβολάς. ἄρχεται δὲ ἀπὸ Κελαινῶν, λόφου τινός, ἐν ᾧ πόλις ἦν ὁμώνυμος τῷ λόφῳ (Ab der Marsyas-Mündung schiffbar, fließt durch Phrygien, bildet dann in der nach ihm benannten Ebene die Grenze zwischen Karien und Lydien, dort ein sprichwörtlich windungsreicher Verlauf, fließt dann durch Karien und mündet zwischen Milet und Priene ins Meer. Entspringt in Kelainai, einem Gipfel mit gleichnamiger Stadt, dem späteren Apameia); 13,4,12ff u. ö.; Dion. perieg. 824; Ptol. 5,2,8 Μαιάνδρου ποταμοῦ ἐκβολαί - ἡ συναφὴ τοῦ Λύκου ποταμοῦ πρὸς αὐτόν - αἱ πηγαὶ τοῦ Μαιάνδρου ποταμοῦ
- Maeandros, Maeandrus und Maeander, zahlreiche Belege, außerhalb der dichterischen Erwähnungen z. B. Liv. 38,13,7 Maeander ex arce summa Celaenarum ortus, media urbe decurrens, per Caras primum deinde lonas, in sinum maris editur qui inter Prienen et Miletum est; Mela 1,86 (zu Ionia); Plin. nat. 5,106 (Marsya, Obrima und Orba als Zuflüsse); 5,108 (zu Caria); 5,113 amnis Maeander, ortus e lacu in monte Aulocrene plurimisque adfusus oppidis et repletus fluminibus crebris, ita sinuosus flexibus, ut saepe credatur reverti, Apamenam primum pervagatur regionem, mox Eumeneticam ac deine Hyrgaleticos campos, postremo Cariam, placidus omnesque eos agros fertilissimo rigans limo, ad decumum a Mileto stadium lenis inlabitur mari; Ampel. 6,8 (unter den berühmtesten Flüssen der Welt); Avien. perieg. 988f; Solin 40,8; Vib. Sequ. 103 (zu Caria); Mart. Cap. 6, 685 (zu Phrygia); Isid. orig. 13,21,23.

Berühmter und längster Fluß im südwestl. Kleinasien. Entspringt bei Kelainai (= 9B1 Apamea ciboton) neben dem neben dem Messogis-Gebirge und nimmt nach kurzem Lauf den Marsyas auf (Hdt. 5,118; Xen. an. 1,2,7f.). Weitere Nebenflüsse: von Süden der Morsynos, der Harpasos und ein weiterer Marsyas (heute Çine Çayı). In sprichwörtlich gewundenem Lauf mündet der Mäander zw. Priene und Miletos durch ein breites, von ihm angeschwemmtes Gebiet (Maiándru pedíon ) in das Ikarische Meer (s. Blümel, in Frey/Blümel, DNP).



Kommentar (Talbert):
The route stretch which the river crosses near its mouth is named Mindo Fl.; see note under its entry. However, the river is most naturally regarded as the Maeander (see BAtlas Map 61), despite the fact that its mouth is placed well to the right of Miletvm rather than to the left.

Miller, Itineraria, Sp. 841 [Fl Maeander]:
[Fl´Maender], bezeichnet ohne Namen, mit Minde fl´ (nicht Mindo fl‘ (Ve, Bg, Bt)), Station der Strecke 100; Μαίανδρος (Hom), entspringt bei Celaenae bzw. Apamea, j. Diner, in Phrygien, neben dem Gebirge Messogis, fließt nach Pl. Durch das Gebiet von Apamea, durch Carien, mündet 10 st von Milet (Pl); j. Mender oder Bojuk (großer) Menderez Tschai. Mit Nebenfluss: (Lycus).

Literatur:

Herda, Alexander et al.: From the Gulf of Latmos to Lake Bafa: On the History, Geoarchaeology, and Palynology of the Lower Maeander Valley At the Foot of the Latmos Mountains, Hesperia 88/1 (2019), 1-86.
Herz, Peter: Das Pedion: Studien zur Geschichte des unteren Maiandros-Tales, in: Winter, Engelbert/Biller, Frank (Hgg.): Vom Euphrat bis zum Bosporus: Kleinasien in der Antike. Festschrift für Elmar Schwertheim zum 65. Geburtstag, Bonn 2008, 313-320.
Miller, Itineraria, Sp. 841 [Fl Maeander].
Ruge, W.: Maiandros 1, RE 14,1 (1928), 535-540.
Frey, Alexandra (Basel) and Blümel, Wolfgang (Köln), “Maiandros”, in: Der Neue Pauly, Herausgegeben von: Hubert Cancik,, Helmuth Schneider (Antike), Manfred Landfester (Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte). Consulted online on 10 November 2020 First published online: 2006.
Marchese, R.: The Lower Maeander flood plain (= BAR International series 292), Oxford 1986.
Thonemann, P.: The Maeander Valley: A historical geography from antiquity to Byzantium, New York 2011.

   [Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]

Letzte Bearbeitung:

08.01.2026 15:50

Druckversion erstellen


Cite this page:
https://tp-online.ku.de/trefferanzeige.php?id=2674 [zuletzt aufgerufen am 03.10.2026]

Impressum Datenschutzerklärung