deutsch englisch spanisch französisch italienisch
Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana - Rom

Tabula Peutingeriana – Einzelanzeige

Toponym TP (aufgelöst):

Cavares

Name (modern):

 

Bild:
Zum Bildausschnitt auf der gesamten TP
Toponym vorher
Toponym nachher
Alternatives Bild ---
Bild (Barrington 2000)
Bild (Scheyb 1753) ---
Bild (Welser 1598) ---
Bild (MSI 2025) ---
Pleiades: https://pleiades.stoa.org/places/148043
Großraum:

Gallien/Germanien

Toponym Typus:

Ethnikon

Planquadrat:

2B1

Farbe des Toponyms:

rot

Vignette Typus :

---

Itinerar (ed. Cuntz):

 

Alternativer Name (Lexika):

 

RE:

Cavares - https://elexikon.ch/RE/III,2_1801.png

Barrington Atlas:

Cavares (15 D2)

TIR / TIB /sonstiges:

 

Miller:

Cavares

Levi:

 

Ravennat:

 

Ptolemaios (ed. Stückelberger / Grasshoff):

Καυάροι (2,10,14)

Plinius:

Cavares (3,34)

Strabo:

 

Autor (Hellenismus / Späte Republik):

 

Datierung des Toponyms auf der TP:

---

Begründung zur Datierung:

 

Kommentar zum Toponym:

bedeutender keltischer Stamm im unteren Rhônethal am rechten Ufer der Druantia.
Zu den Städten der Cavares s. Plin. nat. hist. 3,36.
Zum Siedlungsgebiet der Καουάροι: Strabo 4,1,11 πορθμείῳ δὲ διαβᾶσιν εἰς Καβαλλίωνα πόλιν ἡ ἐφεξῆς χώρα πᾶσα Καουάρων ἐστὶ μέχρι τῶν τοῦ Ἴσαρος συμβολῶν πρὸς τὸν Ῥοδανόν ... τῶν δὲ Καουάρων ὑπέρκεινται Οὐοκόντιοι τε καὶ Τρικόριοι καὶ Ἰκόνιοι καὶ Μεδοῦλλοι (sie bewohnen das ganze Gebiet jenseits der Durantia von der Stadt Caballio bis zum Zusammenfluss von Isar und Rhône. Oberhalb von ihnen siedeln die Vokontioi, die Trikorioi, die Ikonioi und die Medulloi).
Zu einer erweiterten Bedeutung des Ethnonyms: Strabo 4,1,12 186C αὐτοῖς ἐν τῇ περαίᾳ καὶ τοὺς Καουάρους (ἐπικρατεῖ δὲ τὸ τῶν Καουάρων ὄνομα, καὶ πάντας οὕτως ἤδη προσαγορεύουσι τοὺς ταύτῃ βαρβάρους, οὐδὲ βαρβάρους ἔτι ὄντας … (als Oberbegriff für die Barbaren am linken Rhôneufer gegenüber den Volkoi, auch die romanisierten).
Mela 2,79 inter Volcas et Cauaras. Mela führt in 2,75 ihre Stadt Avennio Cauarum an.
Ptol. 2,10,14 setzt die Καυάροι südlich der Segovellaunoi an mit den Städten Acusio/Montelimar, Avennio/Avignon, Arausio/Orange und Cabellio/Cavaillon.

Cavarische Schinken wurden zu Varros Zeit sehr geschätzt (Varro rust. 2,4,10).
Man hat vermutet, dass der Name „die Riesen“ bedeutet, mit Blick auf Paus. 1,35,5; überliefert ist dort jedoch βαρεῖς (s. Ihm, Maximilian: Cavares, RE 3,2 (1899), 1800, https://de.wikisource.org/wiki/RE:Cavares).

Zu den Cavares s. ausführlich Barruol, Guy (1969): Les peuples pre-romains du sud-est de la Gaule: étude de géographie historique (= RAN Suppl. 1), 231-246.
Neuere Untersuchungen:
- Bois, Michèle (2003): Entre plaines cavares et montagnes voconces, où roulaient donc les Romains?, in: Bats, Michel et al. (Hgg.): Peuples et territoires en Gaule méditerranéenne. Hommage à Guy Barruol (= Revue archéologique de Narbonnaise. Supplément 35), Montpellier, 23-30.
- Brenot, C. (1998). Les monnaies à légendes en alphabet lépontien et la confédération cavare, in: Bulletin de la Société nationale des antiquaires de France, 34-43.
- Verdin, Florence (2002): Les Salyens, les Cavares et les villes du Rhône, in: Garcia, Dominique /
Verdin, Florence (Hgg.): Territoires celtiques. Espaces éthniques et territoires des agglomérations protohistoriques d´Europe occidentale. Actes du 24e Colloque International de l´AFEAF, Martigues, 1-4 juin 2000, Paris, 139-149.




Miller, Itineraria, Sp. 141:
Cavares (Ml, Pl), Cavari (St, Pt). Städte: Arusione, j. Orange, und Avenione, j. Avignon (Strecke 11).

Kommentar (RE):
Cavares (Cavari), Volk in Gallia Narbonensis am linken Rhôneufer zwischen Durance und Isère. Strab. IV 185 πορθμείῳ δὲ διαβᾶσιν εἰς Καβαλλίωνα πόλιν ἡ ἐφεξῆς χώρα πᾶσα Καουάρων ἐστὶ μέχρι τῶν τοῦ Ἴσαρος συμβολῶν πρὸς τὸν Ῥοδανόν ... τῶν δὲ Καουάρων ὑπέρκεινται Οὐοκόντιοι τε καὶ Τρικόριοι καὶ Ἰκόνιοι καὶ Μέδυλλοι κτλ. (vgl. Mela II 79). Nach Strab. IV 186 (hier der Accus. Καυάρους, vgl. Ptol. II 10, 8 Καυάροι) hatte der Name C. auch eine umfassendere Bedeutung: ἐπικρατεῖ δὲ τὸ τῶν Καουάρων ὄνομα καὶ πάντας οὗτως ἤδη προςαγορεύουσι τοὺς ταύτῃ βαρβάρους, übrigens seien die C. nach Sprache, Sitten und Gemeindeeinrichtungen grösstenteils romanisiert (vgl. Müllenhoff Deutsche Altertumskunde II 247. 260). Als ihre Städte werden angeführt von Mela II 75 Avennio, von Plin. n. h. III 36 Valentia (dagegen Ptol. II 10, 13), Vienna, Avennio, von Ptol. II 10, 8 Arausio, Avennio und Cabellio. Auch die Tab. Peut. verzeichnet Cavares. Der Name bedeutet nach Zeuss Gr. Celt. 129 die ,Riesen‘, womit man vgl. Paus. I 35, 3 ἐγὼ δέ, ὁπόσοι μὲν οἰκοῦσιν ἔσχατοι Κελτῶν ἔχοντες ὅμορον τῇ διὰ κρυμὸν ἐρήμῳ, οὓς Καβαρεῖς ὀνομάζουσι, τούτων μὲν οὐκ ἐθαύμασα τὸ μῆκος, οἳ νεκρῶν οὐδέν τι διαφόρως ἔχουσιν Αἰγυπτίων. Zur Zeit des Varro waren in Rom cavarische Schinken ein geschätzter Artikel, de re rust. II 4, 10 quod etiamnunc quotannis e Gallia adportantur pernae Comacinae et Cavarae et petasones (dazu der Comment. von H. Keil). Als gallische Personennamen sind bekannt Cavarus (keltischer Fürst in Thrakien bei Polybios), Cavarillus (Aeduer, Caes. b. g. VII 67), Cavarinus (bei den Senones, Caes. b. g. V 54. VI 5), Cavarius und Cavaria (Inschriften). Zeuss Die Deutschen 207. Desjardins Table de Peut. 6; Géogr. de la Gaule II 225. D’Arbois de Jubainville Cours de littér. celt. I 299ff. O. Hirschfeld CIL XII p. 130. 152. 160. 207. 346. Holder Altcelt. Sprachschatz I 872ff. [Ihm.]

Datierung (Barrington):
Cavares - Hellenistic/Roman Antique (Barruol 1969, 236-44).

DNP: Erwähnung in den Artikeln Vindalium,
Arausio, Allobroges

"TP-Online-ID: 2036 — Cavares

Desjardins S. 6.

Lesung und Namensform bei Desjardins: Cavares; normalisierte Form: CAVARES, CAVARAE, CAVARI.

Lage und Route bei Desjardins: Region/Lage: Gallia Narbonensis – linkes Rhôneufer. Typ: Volk. Route/Abschnitt: keine Route bzw. kein Abschnitt angegeben.

Quellenstellen bei Desjardins: Strab. 4,1,11–12; Plin. Nat. 3,34; 3,36; Ptol. Geogr. 2,10,14.

Moderne Identifikation bei Desjardins: Linkes Rhôneufer zwischen Isère und Durance.

Kommentar und Forschungsstand bei Desjardins: Desjardins ordnet die Cavares der Provincia zu. Nach Strabon erstreckte sich ihr Gebiet auf dem linken Rhôneufer zwischen Isère und Durance. Plinius nennt das Gebiet der Cavares im Inneren der Narbonensis und Valentia im ager Cavarum. Ptolemaios nennt mehrere Städte ihres Gebietes, darunter Acusium colonia, Avennio/Avignon, Arausio/Orange und Cabellio/Cavaillon.

Zusatz aus Desjardins’ Gallien-/Germanienanalyse (S. 66–67): Dieses Ethnonym zählt Desjardins zu den vergleichsweise wenigen Völkernamen, die auf der Tabula ungefähr richtig positioniert sind. Auch die Ethnika insgesamt weist er einer älteren, im Kern augusteischen Kartenschicht zu."

Literatur:

Desjardins, Table, p. 6, col. 2, no. 14.

Miller, Itineraria, Sp. 141.

Ihm, Maximilian, Cavares, in: RE III.2 (1899), Sp. 1800.

   [Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]

Letzte Bearbeitung:

20.08.2026 09:36

Druckversion erstellen


Cite this page:
https://tp-online.ku.de/trefferanzeige.php?id=2036 [zuletzt aufgerufen am 02.10.2026]

Impressum Datenschutzerklärung